ਨੇਤਾ, ਨੀਤੀ, ਨਾਤਾ ਅਤੇ ਨੀਅਤ

‘ਨੇਤਾ ਨੇਕ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦਾ, ਨਾਤਾ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ।

ਨੀਤੀ ਮਾਨਵਵਾਦ ਦੀ, ਨੀਅਤ ਸਬਰ ਵਿਸ਼ਾਲ।’

‘ਨੇਤਾ ਮਤਲਬਖ਼ੋਰ ਦਾ, ਨਾਤਾ ਕੁਰਸੀ ਨਾਲ।

ਨੀਤੀ ਫਾਸ਼ੀਵਾਦ ਦੀ, ਨੀਅਤ ਨੀਚ ਕੰਗਾਲ।’

ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸੂਬੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆਂ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਗਲਿਨ ਕਲਾਰਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬੜੀ ਦਿਲਚਸਪ ਘਟਨਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਸਨਡੈੱਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਗੁਆਂਢੀ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਦੇ ਬਦਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਚੈੱਕਾਂ ‘ਚੋਂ ਗੁਆਂਢੀ ਨੇ ਢਾਈ ਕੁ ਸੌ ਡਾਲਰ ਦਾ ਇਕ ਚੈੱਕ ਜਮ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕਰਵਾਇਆ ਤੇ ਬਾਕੀ ਕਰਵਾ ਲਏ। ਉਸੇ ਹੀ ਗੁਆਂਢੀ ਵੱਲੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਮਗਰੋਂ ਕਸੀਨੋ ਦਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਲੈਣ ਵਾਸਤੇ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਨੇ ਤਿੱਖਾ ਵਿਵਾਦ ਛੇੜ ਦਿੱਤਾ। ਅਜਿਹੇ ਦੋਸ਼ ਲੱਗਣ ਸਾਰ ਹੀ ਬੀਸੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਗਲਿਨ ਕਲਾਰਕ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ ਤੇ ਸਾਲਾਂ ਬੱਧੀ ਜਾਂਚ ਚਲਦੀ ਰਹੀ। ਗਲਿਨ ਕਲਾਰਕ ਦੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਕਈ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ ਪੜਤਾਲ ਮਗਰੋਂ, ਚਾਹੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼- ਮੁਕਤ ਕਰਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਤਦ ਤੱਕ ਕਲਾਰਕ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਗੱਲ ਸਿਰਫ਼ ਏਨੀ ਕੁ ਸੀ ਕਿ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਨਿਜੀ ਫਾਇਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਸਦੀ ਤਰਫ਼ਦਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਵਾਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ। ਲੋਕ ਆਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚੁਣੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਆਪਣੇ ਮੁਫਾਦਾਂ ਅਤੇ ਤਰਫ਼ਦਾਰੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ, ਲੋਕ ਹਿੱਤਾਂ ਅਤੇ ਭਲਾਈਆਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ । ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂ ‘ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਦੋਸ਼ ਲੱਗਦੇ ਵੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡ ਕੇ ਪਰਾਂ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਦੇ ਰਸਤੇ ‘ਚ ਕੋਈ ਬਿਘਨ ਨਾ ਪੈਣ ਦੇਵੇ। ਦੋਸ਼ ਸਾਬਤ ਹੋ ਜਾਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ‘ਚ ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਤ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਦੋਸ਼ ਲੱਗਣ ਸਾਰ ਹੀ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡਣਾ ਵੀ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਮਰਯਾਦਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਲੋਕ- ਹਿੱਤੂ ਮਰਯਾਦਾ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਹਰੇਕ ਸਿਆਸੀ ਦਲ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੁਕਮਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।